Donuk omuz, omuz ekleminde hareket kısıtlılığı ve ağrı ile karakterize bir problemdir. Frozen shoulder ve adeziv kapsülit şeklinde de isimlendirilir.

Bir çok omuz probleminde görülen bu kısıtlılık ve ağrılı durumu onlardan ayıran en karakterize şey pasif harekette de kısıtlılık ve ağrının devam etmesidir. Örnek vermek gerekirse, sıkışma sendromu( impingement sendromu) tanısında kişi hareketi yaparken ağrı olur ancak hasta katılımı olmadan (pasif ) fizyoterapist hareketi yaptırdığında eklem açıktır ve ağrı yoktur. Ancak donuk omuzda pasif harekette bile eklemde bir donukluk hissedilir ve kişi ağrılıdır.

Daha çok kadınlarda görülen bu hastalığın toplum genelinde görülme sıklığı %3-5 oranındadır. 45-65 yaş aralığında sıklık daha fazladır. Troid ve diyabet gibi sistemik rahatsızlığı olan kişilerde donuk omuz görülme sıklığı daha çoktur. Bir omuzda görülen bu rahatsızlığın diğer omuzda da görülme ihtimali %15dir.

Peki neden ve nasıl oluşur donuk omuz?

Direk olarak sebebi bilinmese de yapılan araştırmalar ile kandaki sitokinin oranındaki artışın buna sebep olabileceği bulunmuştur. Sitokininler yaralanmalarda ilgili bölgeye gelerek yeni doku oluşmasına yardımcı olurlar. Ancak sürekli sitokinin salınması sürekli bir doku oluşmasına ve bu dokunun hareketi engellemesine neden olur. Bu uzun bir süreçte gerçekleşir.

Bir diğer sebep ise uzun süreli immobilizasyonlardır ( hareket kısıtlamaları). Bazı omuz cerrahilerinden sonra 6 haftaya kadar müdahale edilen dokuya yük vermemek amaçlı omuz askıları kullanılır bu durumda omuz eklemi hareksizliğe bağlı tutulur. Bazı durumlarda hareket esnasında omuzda ağrı olduğu için korumak amaçlı kol askıya alınır, bu gibi durumlarda da başka bir sebepten duyulan ağrıyı baskılamak için eklemin hareketsiz kalmasıyla eklem kapsülü donar. ( Eğer bir omuz cerrahisi geçirecekseniz doktorunuzla görüşerek 6 haftalık süreçte pasif hareket için bir fizyoterapiste yönlendirme isteyin, bu sayede donuk omuz riskini ortadan kaldırmış olursunuz.)

En sık hasta şikayetleri;

  • hareket kısıtlılıkları yüzünden günlük hareketlerde sıkıntı yaşama- kıyafetlerin giyilip çıkarılmasında ağrı, üst raflara uzanmada zorluk, elini beline doğru götürememe gibi
  • ağrı; özellikle gece çoğalan ve uykuya geçmeyi zorlaştıran ağrı

Peki donuk omuzun tedavisinde nasıl bir yol izlenmeli ?

Yapılan araştırmalar fizyoterapinin bir ajanı olan elektroterapi cihazlarının ( ultrason, hotpack, vakum, tens gibi) bu rahatsızlıkta ciddi bir katkı sağlamadığını gösteriyor.

Hastanın şikayetleri ve prognozu ( seyri) ele alınarak planlanan manuel terapi yöntemleri ve egzersiz reçetelenmesi %90 oranında tam iyileşmeyi sağlıyor. Manuel terapi de eklemin mobilizasyonları, kapsülün gerilmesi, sinir mobilizasyonları gibi birçok teknik hastanın ihtiyacına göre fizyoterapist tarafından uyarlanır.

Egzersiz reçetelenmesinde başta germe egzersizleri olmak üzere kazanılan eklem açıklığının korunması için kuvvet egzersizleri ve günlük hayatta kullanılan patenlere uyumlanması için fonksiyonel egzersizlere yer verilmesi gerekir.

En önemli konu; germe egzersizlerinde de fizyoterapistin yaptığı pasif germelerde de ağrı sınırı aşırı zorlanmamalıdır. Egzersizlerde ağrının hissedildiği noktadan dönülmeli yada fizyoterapistle çalışılırken aktif mobilizisayonlar ile eklem rahatlatılıp devam edilmelidir. Hastanın fazla ağrı hissetmesi başta bahsettiğimiz sitokinin artışına neden olur ve kısıtlılığın artmasına bile neden olabilir!

Egzersiz yaparken ağrıyı hissettiğiniz noktadan geri dönün, düşük şiddetli ve kısa süreli germe egzersizleri yapın. Bedeniniz zaman içerisinde bu duruma alışacak ve omuz açınız, süreniz ve şiddetiniz artacaktır. Sabırla ve istikrarlı bir şekilde ilerlemek en iyi sonuca ulaşmada anahtar niteliğindedir.

Sağlıklı günler..